Obradoiro de Filosofía “Grecia II”

atenasantiguaNa longa historia da humanidade foron moitos/as os/os condenados/as a morte por abrir camiños novos cuxo destino non interesa ao pegañento poder. E nada invita a pensar que as devanditas mortes -silencios e ocultacións- non se sigan producindo. Pensaron os que mataron a Sócrates que o sendeiro por el aberto non chegaría a ser camiño. Equivocáronse, pois outros moitos o seguiron e de entre eles destacamos dous: Platón e Aristóteles
As crenzas de Grecia dicían que Theos, a faísca de lume, inflúe sobre Caos, a desorde, e o novo orde creado, Cosmos, manifestase no universo e as súas leis. Crían, igualmente, que o que se dá no pequeno dáse no grande, o que constrúe e mantén a inmensidade constrúe e mantén a pequenez; ambas as dúas gozan da mesma composición. “No universo todo está relacionado”, “o que se dá arriba dáse abaixo”, “humano, coñécete a ti mesmo e coñecerás o universo”, “deus fixo ao ser humano á súa imaxe e semellanza”. Todas estas crenzas humanizounas Sócrates coas súas leccións orais; e as ensinanzas deste estendeunas Platón (inmenso prato era as súas anchas costas), o seu discípulo avantaxado, con ensinanzas escritas.
Platón non quixo, a diferenza do seu mestre, deambular polas rúas ensinando senón estar fixo nun lugar. O seu amigo Academo deixoulle unha casa que, na súa honra, chamou “Academia” e sería o “sitio onde buscar, encontrar e vivir a filosofía como algo práctico” pois, segundo as súas ensinanzas, “A filosofía fainos libres dos nosos defectos e negacións”, “A filosofía é a ciencia dos homes libres”; “A sabedoría é a conquista da propia conciencia”.
O seu legado fundamental é a dos Arquetipos (Ideas ou Formas) onde ensina que todos os entes do mundo dos sentidos son imperfectos e deficientes (enganosos), e participan doutros entes perfectos (os Arquetipos) de carácter moi superior e dos cales son mala copia. Pero os Arquetipos non son perceptibles mediante os sentidos. Cada Idea é única e inmutable, mentres que, as cousas do mundo sensible son múltiples e cambiantes. O acceso ao Arquetipo, ou realidade superior, era mediante a razón e o entendemento; “os sentidos só crean confusión facéndonos ver real o que só é unha representación”. Aos que alcanzan a visión da realidade superior, Platón denomínaos artistas. A contraposición entre a realidade e o coñecemento é descrita por Platón no célebre mito da caverna, (só vemos sombras sobre a parede).
Platón tamén escribe sobre as formas de goberno: a oligarquía, a democracia e a tiranía. O seu ideal é a República Aristocrática, pero non de nobres, senón de filósofos (aristos: os mellores). O goberno dos virtuosos, os que gardan as virtudes: Prudencia, Temperanza, Valor e Xustiza. A súa idea de xustiza é “dar a cada cal o que lle corresponde segundo os seus actos e a súa natureza” e, de acordo ao correspondente arquetipo de Xustiza, “debe haber unha equivalencia entre xustiza divina e xustiza humana”.
As cidades gregas buscaban a menor dependencia posible. O ideal grego era a autarquía. Era a autosuficiencia tanto en política; como no exercicio cidadán; ou na realización como ser humano. E así os filósofos cultivaban todas as artes e materias en todos os campos do coñecemento. O que máis campos abrangueu, foi sen dúbida, un discípulo de Platón de nome Aristóteles: “Todo ser humano busca, por natureza, o saber”. “Á filosofía chégase polo asombro e á virtude polo dominio das paixóns”. “O dominio das partes física e animal do noso ser mellora a nosa Psique. Esta forma sensitiva é a que nos pode mostrar a Alma que está formada polas razóns: A Razón que é Pensada e a Recta Razón”.
Todos os discípulos que chegan a mestres seguiron as ensinanzas recibidas, pero o seu camiño é propio pois ensanchan ou avanzan no iniciado polo mestre: “A finalidade das nosas accións é chegar ao ben e co ben chegar á felicidade”. “O que nos fai felices non é a meta, senón o camiño”. Así falou Aristóteles, e como todo peregrino confeccionouse un bastón á súa altura e un macuto conforme ás súas forzas e necesidades: “A felicidade está na virtude e na nosa forza moral”, “A maior das virtudes é a sabedoría pois a súa falta nos trae ignorancia e a ignorancia tráenos dor”. E dividiu en dous tipos as virtudes do seu mestre: “A virtude intelectual, que nace do ensino, e a virtude moral, que nace a práctica ou hábito,”. E dá pé a que todos e todas entren na felicidade a través da práctica: “Non interesa saber o que é a virtude, senón facela”. Que é entón a virtude? E a resposta esta en. “o punto medio, pensado e alcanzado, entre dous vicios” Os vicios son os extremos e a virtude o punto medio reflexionado. A temperanza é o Punto medio entre os praceres e as penalidades. A valentía é o punto medio entre o medo e a temeridade. A xenerosidade é o punto medio entre a prodigalidade, o seu exceso e a avaricia, o seu defecto. O ser prudente é aquel que pode recoñecer o punto medio en cada situación: “Enfrontando os problemas é como nos fortalecemos”. Cando un fai algo virtuoso, a acción é boa de por si. Pero a virtude pódese degradar. A degradación da aristocracia é a oligarquía e a corrupción da democracia é a demagoxia.
Así como soubemos de Sócrates pola ensinanzas de Platón deste soubemos moito máis polas ensinanzas do aristo Aristóteles pois os seus escritos permaneceron moi íntegros ata os nosos días, non así os de Platón que asumidas, séculos despois, polo cristianismo foron corrompidas e/ou adulteradas uns, ou calados e silenciados como tumbas, outros. Pegañento é o poder veña de onde veña e perseguida é a filosofía por loitar contra os apegos, sexan cales sexan.
Unha aperta,

Taller FilosofiaRoxelio

Foto: http://cronocultural.blogspot.com.es/2010/07/grecia-antigua.html

A %d blogueros les gusta esto: