Meu amigo Pepe, continuación.

escuela-de-artes-y-oficiosA familia cambiou de enderezo; da Garita foise ao Moiño do Vento, na praia do Cocho ao carón do matadoiro –hoxe Museo do Mar – alugaron unha casa e montaron unha taberna; Pepe foi traballar de aprendiz de elctricista e eu tamén de aprendiz de mecánico e, estudar noturno na Escola de Artes e Oficios; entón xa nos cambiara a vida. Ainda así, nas vacacións da escola eu ía ó  taller a búscalo para darmos unha volta; como non tiñamos cartos íamos camiñando para aforrar para tabaco que comprabamos na Pedra, do ”queima roupas”  que era o máis ruín pero o máis barato. Cando chegaba ó taller xa todos arrearan menos él que seguía ensarillado con calqueira cousa; él nunca tiña presa, chegaba sempre tarde, e o seu xefe diciame: non fago bó del, chega sempre tarde e despois non me sae daquí. Pepe era así, saía da casa e para atallar ía polas praias ata Bouzas para coller o tranvía ás oito e media, pero si miraba un cormorán abrindo as ás xa quedaba observando ó paxaro. Si miraba pedras medio planas e redondeadas e o mar estaba calmo puñase a facer tetas no mar- dúas fainas calquera, pero tres facias Pepe porque praticaba moito- entón o chegar tarde non era culpa del, o problema era que esas cousas formaban parte daquel picariño que non deixaba atrás.

Como tiña afición pola caza sustituiu o tirabolas por unha escopeta de perdigóns de plomo e cazaba paxaros, eu estaba en contra daquela actividade e discutía con él, pero era o mesmo, porque Pepe non se cabreaba nunca, sorría, e si eras seu amigo calabas e morra o conto. E eu era amigo.

moto-guzzi-hispaniaCando xa eramos operarios e gañabamos algo más- ainda que o soldo había que dalo na casa- pero sempre había unha changa, e él comprou unha moto Guzi, das que xa ninguén quería, pero para él era un tesouro. O luns da festa do Berbés estrenona, buscoume na festa e dixome: teño aí a moto, ven que te levo, e alá fomos facendo equilibrios pola estrada, e o chegar a baixo da Garita -, onde hoxe está a pista de automodelos-, clavou o freno e saín disparado por enriba del  e aterrei na aréa, tuven área ata nas orellas. Ó día seguinte non fun a festa e Pepe invitou a un veciño ; o percorrido foi curto, porque se enchufou contra unha parede, resultou a moto escangallada, o amigo rotura de clavicula e Pepe indemne. Máis adiante xa comprou unha “Montesa”, e aquela si que a disfrutamos ben.

Pepe era simpático, rideiro,e asubiaba moi ben e cando ía só polo camino, asubiaba ou tocaba a armonica; un pouco presumido – deixaba un rizo de cabelo na frente -, e disimulaba si tiña un buraco no zapato, despistado e sempre ó seu ar. Cando menos pensabas tiña unha idea: Un día fomos ó cine Niza que pasaba dúas películas en sesión continua, e cando lle pareceu ben, soltou un paxariño que levaba  agochado no peto; o animaliño saíu disparado deica a pantalla e espatarrouse  e caiu unha e outra vez diante da sorpresa da xente ata que encenderon as luces e os acomodadores colleron oó paxariño; él escachaba a rir e nos tamén, ata que o acomodador nos votou fora.

Xuventude

Pepe cambiou de traballo, formoouse para radio-telefonista e traballou na Radiocosteirf, que operaban cos pesqueiros . Eran tres operadores e o xefe; as gardas eran de 24 horas. Eu pasei algunhas tardes de domingo con él e era moi entretido escoitar as parolas que os patróns tiñan entre eles. Unha tarde Pepe chegou a falar co a flotiña “Pescarauco I…II….III…IV, e V. (Estes barcos de madeira comprounos aquí unha compañía chilena, e un deles ía equipado con unha potente emisora de radio; levaban días sin saber deles, e esa tarde colleunos entrando no canal de Panamá. Que contento quedou Pepe!

Daquela  xa nos xuntabamos con outros para saír os domingos e ir o cine ou os bailes que era a diversión que permitía o réxime da ditadura, ainda que sabíamos que era pecado mortal, tanto ir o cine para maiores como ir o baile e bailar moi agarrados, porque según os curas  -se despertaban las pasiones y nos convertíamos en cerdos -.

Pola Semán Santa, non había nin cines nin bailes, porque mataran a Cristo e había que redimir os pecados con misas, oracións, procesións, etc. O  fin que perseguían era o control da sociedade, pero, vaites, vaites, as tabernas e os prostíbulos quedaban para o desfogue da xuventude, e a Pepe iso do inferno nunca o magou. Percorriamos os bailes, dende Cabral a Moaña, Nigrán e os das cercanías; ás festas das parroquias  e outras veces ó cine ou a un partido que fora de balde.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
Chan de Arquiña

Moceando e nova vida

Os nosos amorios foron por camiños diversos e xa nos mirábamos menos. Fomos casando e formando as nosas familias, cada quen alí onde foi vivir, ainda así, fixemos escursións cos fillos cando xa dispoñiamos dun coche, e nenos e nenas, máis grandiños e máis pequenos coñcianse e enredaban xuntos.  Unha desas foi a Chan da Arquiña-Domaio, daquela non había ponte de Rande e o camino era longo, porque iñamos que ir e voltar por Vilaboa; eramos cinco parellas  con dez ou doce fillos, todo estaba programado, pero o sábado á tarde chegou a miña casa Pepe co fillo, e espetoume unha das arroutadas das dél: o fillo estaba atento ao que dicía o pai: -oiches Telmo, si tuveramos unha chave para chántala alí, podíamos xogar pola tarde, mágoa que cando tuvemos a taberna tiñamos unha chave e non sei que foi dela. Eu xa entendín a Pepe e dixenlle…e os pellos? É verdade, qué sería dos nosos?. Él  xa puxera en marcha a maquinaria para ter unha chave ó día seguinte. Entón o problema xa era meu: -vou facer un trebello en forma de chave e ti vaite a Nigrán a xunta Toniño  -outro dos excursioneistas que tiña un taller mecánico- e que faga os pellos. O rapás estaba tan entusiasmado como o pai e quería axudarme a soldar. Aquel terabello foi un éxito, xogamos nos e a xente que andaba por alí.

Derradeiro encontro

A vida devalaba e nos con ela. Un día chegoume a noticia de que Pepe estaba no hospital, e fun de contado, estaba a súa dona e a cuñada. Pepe alegrouse de verme, falamos un pouco de todo, do de antes e do momento. Eu non apreciei dano, porque Pepe sorría como sempre e tiña boa cara, logo chegou outro amigo e, cando nos fomos apretamonos as mans e quedamos para outro día. Xa fora Miro dixome: Pepe vai morrer. -Pero ti que dis, dixenlle, eu atopoio ben, e él puxome diante da realidade: non viches que non pudo darse volta e tuvemos que axudalo? Caín da burra.

A noite falei coa muller e dixome que estaba moi maliño e que o ían pasar a un cuarto aillado…e finou en outono do 1995.

José Calvar Cruch, non morreu de todo, a súa lembranza quedou no fardel da miña memoria. Alí hai un recuncho para él.

Texto: Telmo Comesaña

A %d blogueros les gusta esto: