Faros

Os faros son para todos nós, un edificio que estamos afeitos a ver chantados en diferentes lugares da costa, en illas e mesmo no mar preto de terra. Teñen diferente arquitectura e diferenciámolos pola forma e polo nome do emprazamento. Tamén sabemos que a súa función é servir de orientación aos navegantes preto das costas e as entradas aos portos.

Hai referencias de Faros denantes da era Cristiá. Daquela, podían ser –Fachos-, fogueiras nos lugares máis perrigosos pra navegación. No Mediterráneo xa foron xurdindo antes, durante e despois dos romanos. Co devalar do tempo e as necesidades de abrir “camiños” polo mar, foron os países nórdicos como Holanda, Dinamarca, Alemania e os encadrados no Báltico, os que foron cubrindo esta necesidade para evitar os accidentes no mar.

España, sempre de remolque, non empezou dun xeito organizado até mediados do século XIX.

Non pretendo facer un relato sobor dos faros. Sómente quero reflectir a diferenza da interpretación que lles damos as persoas familiarizadas con estes –edificios cunha función especifica-, verbo da xente de terra adentro.

Vivino de preto cunha parella amiga, do interior do país, que nos visitaba: facendo unha excursión polo Baixo Miño, con parada para cear na Guarda. A volta era noite pecha; a noite de primavera e o bo tempo facían vizoso o paseo, só había unha lixeira brisa mareira que non enfriaba os corpos: falabamos tranquilamente ata que un reflexo de luz do Faro Silleiro sorprendeunos; entón xa nos fixamos que o Faro de Cíes tamén alumeaba con rafas alternativas semellantes ás de Silleiro. Canto máis nos iamos achegando, a luz era maís intensa, deixando ao descuberto as casas de Oia, Viladesuso, Mougás …

Paramos un pouco para gozar daquela visión á que as xentes da contorna estaban afeitas -ata para as bestas ceibadas no monte- e descoñecida para eles. Abofé que a min -que a teño visto moitas veces- esa noite goceina tanto como eles. Cando o reflexo pasaba polo monte da Groba todo o tépedo bosque de piñeiros cambiaba o ton, facendo unha claridade circular como si dun lóstrego lento se tratara.

Seguimos o camiño e xa non falamos doutra cousa: a vista fóisenos aos de Cíes, Ons e Cabo de Home. Pasado Silleiro xa entramos na Ría de Vigo; indo deica Baiona seguía o lucerío dos faros interiores, pasando polo Estai-San M. de Oia. Xa en Alcabre, o de Cabo de Mar (con luz verde) e enfrente o da Borneira-Cangas, (este con luz vermella). De novo volvemos parar para ver que o de Cíes, Cabo Home e Estai que seguían estando a vista. Non seguimos bordeando a Ría pero comenteilles a importancia do faro da Guía para a navegación.

A parella amiga repite case tódolos anos e non deixan de repetir, o que deron en chamar “la ruta de los faros”, aínda que non sempre lles é doado atopar unha noite como aquela.

Outros Faros

Malia que ía seguir este pequeno relato co acontecido ó día seguinte, a lembranza lévame a como visitamos -cándida e máis eu- dous dos faros máis salientables da nosa terra.

Nos anos setenta do pasado século, faciamos excursións para coñecermos a costa galega. Nesas andainas -nun Citroen 2cv como medio de locomoción-, percorriamos o borde das Rías, costa da Morte e Cantábrico: os faros eran motivo de atención (as formas,as alturas e os emprazamentos eran motivo de comentario; había moitas diferenzas duns aos outros). Fixemos a mesma ruta en varias ocasións, e coido que foi na segunda cando puidemos entrar no faro Vilán-Camariñas.

Era unha mañá espléndida e paramos o coche mesmo diante da porta da casa, e vaites que saíu un mozo novo e deunos a benvida ó Vilán. Era o fareiro que estaba de garda (daquela nos faros tiñan garda permanente). O home, alí soiño, tiña unas ganas de falar que a nosa chegada foi unha regalía.

Ó decatarse do meu interés por coñecer o funcionamento do faro, pasounos adentro e mostrounos o equipamento e función de cada instrumento; logo subimos polo interior ata a lanterna. Impresionante! O faro segue traballando; a paisaxe mariña cun mar chan e un azul ceo que eu nunca vira era emocionante; os barcos en ruta, pequenos e grandes daban a sensación que aquela era unha estrada con moito trafego; un barco moi grande pintado de branco facía o contraste co azul do mar e do ceo; pregunteille á qué distancia ía e díxome que á tres millas; demasiado preto da costa.

Botamos alí media mañá, e chegamos á Camariñas po xantar máis tarde do debido, mais a señora díxonos que na súa casa ninguén queda sen comer. Ó rematar a comida tamén falamos un pouco con ela e case se nos foi o día. Que ben! Gozámolo.

Outra xornada semellante foi na Torre de Hércules-Coruña (daquela aínda non era Patrimonio da Humanidade). Foi unha experiencia semellante, de atracción persoal co paisano fareiro; Tamén nos levou a lanterna pero a impresión non foi a mesma, o día non era o máis acaido para as emocións, aínda que saber que estábamos naquel monumento polo que pasaran tantos anos e tantas historias, non te deixa indiferente… Se o faro falara e nos contara as historias que contemplou, chantado sen moverse de onde o fixeron…que nos diría?

 

Telmo Comesaña decembro 2017