Conversas no solpor

O día ía rematando; como moito quedáballe pouco máis de media hora. Por alí  aínda quedaba  xente; algunha, dándose o último baño do día, -o baño do solpor-,  e outra paseando pola beira-praia. O silencio era absoluto, só interrumpido polas suaves e rítmicas ondas da baixamar. A brisa era tan suave que acariñaba o rostro e, viña acompañada dun cheiro a maruxía iodada.  O sol descendía de vagariño, para desaparecer por detrás da costa da Vela no confín do Morrazo.

Eu estaba sentado nun banco contemplando aquel espectáculo que, día a día, a natureza nos ofrece de balde; as poucas nubes que arrodeaban o astro rei, tintabanse de cor o intentar tapalo na súa caída, pero non eran quen; a luminaria era tan intensa que deixaba un ronsel enriba das augas da ría de Vigo. Da nosa ría. Eu tiña a idea  -e así o fixen-, de tirar unas fotos do solpor.

Á pouco de chegar e facer as primeiras fotos, achegouse unha parella –muller e home-, e saudáronme amistosamente;  preguntáronme si podían sentar ó meu carón. -Pois benvidos sexan, contestei. Sentaron e comezamos unha conversa como si xa nos coñecéramos de moito tempo atrás.

Conversa

Empezamos falando do tempo, -sempre tan acaido para unha conversa-, e neles xa se apreciaba que eran galegos pero de terra a dentro e, notábase pola fala e o descoñecemento que tiñan do mar.  Saía un barco de carga deica a porta do Sur, e chamoulle a atención. Iso deume a oportunidade  de comentarlles algo do mundo dos diferentes tipos de barcos, e da xente de mar. Entón xa se decataron que eu era da zona.

Foi como si se rompesen as barreiras. A señora, -mais faladeira  ca él-, peguntome si era de Vigo. -Comenteilles que nacera moi pretiño de onde estábamos sentados, e que por enriba daquelas areas andiven enredando na miña nenez, cando Samil era un paraíso, e a praia coas dunas era un patrimonio de Alcabre e Navia; -faleilles da pesca a flote e a “seca” na baixamar das mareas vivas , dos accidentes dos embarrancamentos e dos naufraxios, da flora e fauna, dos temporais e dos pescadores que pescaban “á rapeta”, (arte de pesca). Do pastoreo nas dunas e no humidal do “poulo do pozo” , e dos paxaros e das cobras e lagartos.

Non concebían que puidera ser como eu llo contei. Eles coñeceron isto hai moi pouco tempo, e agora, viven moi preto polas circunstancias da idade.

A súa aldea

Logo fixeron eles a presentación do seu pobo, da aldea na que naceron, casaron,  viviron e formaron a familia, e agora, en terra allea. Aquí viven ben; non lles fatan comodidades, e teñen preto o mar –para eles sorprendente-, e tan diferente no inverno como arestora que está mansiño e cheira ben.

E comezaron a falarme da aldea; nun val dos mellores de Galicia, cun río polo medio que da envexa, e auga pras regas dos cultivos e dos pastizais. Arrodeado de bosque, e cunha estrada que o atravesa facilitando a comunicación con outras aldeas e pobos da contorna.

Alí viviron e criaron os fillos, pero  …do campo non se vive, compañeiro; e os fillos tiveron que buscar vida fora: un en Barcelona, dous en Alemania e a filla aquí, en Vigo. E nos na aldea xa non eramos quen de traballar.

Alternaban a explicación cun deixe sentimental. Ela era máis decidida, e pouco a pouco foi mostrando os sentimentos e a súa opinión do retraso do campo galego, que despoboa as aldeas rurais; e falou do abandono: a xente vaise; as terras quedan sin traballar, medra o toxo e as silveiras, os camiños e as corredoiras énchense de herba, que no vran seca e serve pa que o lume corra dun montea outro.

O home, canso  de oila falar da aldea e das penurias pasadas, atallouna  dicindolle:  -cala muller, que aburres a este señor. Eu sorría e pra liberala un pouco, faleilles dalgunhas aldeas que coñecín, Galicia adiante, nos tempos en que eu conducía.  -Faleilles dos pobos da raia seca, galego-portuguesa, dos da alta montaña, de Lugo e Ourense, dos da costa de Pontevedra, Coruña e Lugo, e tamén doutros pola zona central do país.

E, falando coa xente decátaste que sempre nos quedan aldeas, lugares, pobos, montes e vilas que coñecer. Que ricos somos!  Pois ningún dos que vin era o deles, pero como mo contara tan ben, con tanto agarímo e ledicia, paresme que xa sei como é de fermoso.

Con esta paradiña que lles dín, o señor faloume da emigración. El estivo uns anos no Brasil; falou pouco da aventura brasileira e voltamos á aldea. Eu quería saber máis daquela terra, tempo atrás rica e poboada, e agora, erma e sin xente que a traballe …Monte señor, todo vai á monte:  alcolitos, silveiras e toxos sin rozar…todo po lume.

Deixaba un ton de anguria e resentimento.Ó señor parés que non lle gosta falar do lume. Eu inquiro porque o tema dos incendios en Galicia é un andacio, como unha praga bíblica e, que mellor para saber que escoitar a dúas persoas que os viviron, e daquela pregúntolles: -Por qué arde o monte? Hai un silencio reflexivo,  e interveñen os dous.

O señor é máis precavido na resposta: que si o calor no vran… que hai tolos e envexosos  que toman  venganza por algo que lles pasou, ou alguén que queima unhas herbas e perde o contol do lume, e, quén sabe cantas cousas máis!

A señora é máis afoute e razoa doutro xeito:  cando hai un lume, alí haille moita xente: os que veñen a mirar, os que veñen a apagar, e os que veñen a dirixir. Todos cobran, penso eu. Despois veñen os que  limpan, os que  cortan a madeira e a levala, e despois os que veñen a reprantar para que dentro duns anos volva a arder. Elle así señor, e todos cobran señor, digo eu…e nos sempre preocupados cando se produce un lume, polo risco de que nos chegue a casa. Prá min o que arda o monte tenlle o seu aquel…

Non insisto, hai cousas que canto menos se fale delas moito mellor. Decátome do problema e voltamos falar do sol, que xa ten máis da metade metido .

Rematamos a conversa, moi amigable e satisfatoria, e dígolles unha brincadeira que os fai sorrir:  – o sol vai descansar para voltar mañán con novos folgos e poder quecernos un día máis.

Despedímonos cunha aperta de mans, e ata outro día que nos vexamos. .

 

Telmo Comesaña    xuño  2017